Phân tích đoạn trích Thân em chỉ bằng thân con bọ ngựa

0
tapchivanhoc img 1 - Phân tích đoạn trích Thân em chỉ bằng thân con bọ ngựa

Phân tích đoạn trích Thân em chỉ bằng thân con bọ ngựa

Gợi ý

Mở bài

“ Đau đớn thay phận đàn bà

Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung”

Nguyễn Du

Đớn đau. Tủi khổ. Bất hạnh. Truân chuyên… Đó là thân phận nhỏ bé bấp bênh vô định của người phụ nữ Việt Nam trong xã hội phong kiến. Thân phận của người phụ nữ trong xã hội phong kiến là một chuỗi những bi kịch chua xót của nhiều cuộc đời, nhiều số phận lồng ghép thành những lời ca đau đáu, khắc khoải vọng vào thời gian như lời thở than ai oán. Đoạn trích “ thân em chỉ bằng thân con bọ ngựa” trong tác phẩm “Xống chụ xon xao” của dân tộc Thái là một trong những bài ca mang niềm đau như thế, là những phút giây chua xót, lo sợ, bàng hoàng của một cô gái có trái tim nhân hậu, chân thành , khao khát thương yêu trước nỗi đau bị tước đoạt mối lương duyên do những bất công oan trái không lối thoát của cuộc đời gây ra.

Thân bài.

Những công việc vất vả thường nhật của cô gái và tấm chân tình thương yêu cô gửi gắm vào những giọt mồ hơi cực nhọc trong lao động ( từ: “ Mẹ cha ưng gả… thấy lạ sao!”)

Mẹ cha ưng gả khi em còn trên nương

Khi em đang ngoài ruộng

Hai câu thơ mở đầu của câu chuyện như một điềm báo trước cho một chuỗi những đớn đau trực chờ cô phía trước. Đó cũng là lời chua xót, đắng cay, bất lực của chàng trai trước số phân éo le của người thương trong hoàn cảnh thực tại khi anh biết chuyện thì mọi việc đã là “ chuyện đã rồi..” không còn có thể cứu vãn được.

Chiều tới, mặt trời rụng

Mặt trời rơi xuống thấp

Mặt trời sát mặt phai

Mặt trời qua sàn ngoài người thương

Mặt trời quấn ngọn dang sắp lặn

Mặt trời quấn ngọn tre, ngọn bương sắp tắt

Mặt trời lặn, mặt trời không gọi

Mặt trời đi, mặt trời không chờ

Mặt trời khuất mây mờ sập tối

Không gian mở ra cùng thời gian, thời gian hiện hữu qua hình ảnh mặt trời. Ở đây là cảnh của buổi chiều tà khi mặt trời đứng bóng, ánh sáng ban ngày dần tắt để màn đêm bao phủ và ngự trị.

Điệp cấu trúc “ mặt trời…” làm cho nhịp thơ nhanh, gấp gáp, thể hiện sự biến đổi nhanh chóng của thời gian, chỉ trong một khoảnh khắc ngắn ngủi như chớp nhoáng, nhưng từng trạng thái của mặt trời lại thể hiện tâm trạng, mang nặng nỗi lòng, ở đây có lẽ cảm xúc của chàng trai, người kể lại câu chuyện đớn đau này, hoặc cũng có thể là tâm trạng của cô gái, hiện lên qua cảm nhận và sự thấu hiểu của chàng trai.

– Mặt trời “ rơi” “ rụng”, những trạng thái lỏng lẻo vô định, đầy bất trắc và cũng thật chơi vơi, có lẽ tâm trạng ở đây là những đau đớn tiếp nối của hai câu thơ trước những bấp bênh của số phận mà con người không thể chống lại. Đó cũng là một điềm báo mơ hồ cho những biến cố đầy thương tâm sắp xảy đến với số phận con người.

– Mặt trời “ quấn” – “Mặt trời qua”: Sự dùng dằng tiếc nuối như níu kéo, trì hoãn quy luật vận động của thời gian. Ở đây câu thơ dài ra, số chữ tăng lên, tuy nhiên nhịp thơ vẫn không đổi, chính điều này làm cho cảm giác trì trệ, dùng dằng nìu kéo trở nên rõ ràng, đậm nét hơn.

– Mặt trời lặn, mặt trời không gọi

Mặt trời đi, mặt trời không chờ

Phép đối tương ngỗ, hai câu thơ sóng đôi, “ lặn” đối với “đi”, “không gọi” đối với “ không chờ” đã tạo ra một chỉnh thể thống nhất và toàn diện, như một quy luật bất biến và cứng cỏi của thời gian: Rồi mặt trời cũng lặn!

Ở đây Điệp ngữ vẫn tiếp tục được sử dụng, luyến nhấn hình ảnh mặt trời lặn, thật đột ngột và cũng thật chênh vênh.Đây là hình ảnh thật của tự nhiên, khác hẳn với những tâm trạng ở những câu thơ trên , vốn là tâm trạng của con người gán vào tự nhiên. Hình ảnh mặt trời ở câu thơ này hiện ra vừa thực vừa ảo, vừa khách quan lại vừa thật chủ quan, nhưng dù theo cách nhìn nào thì mặt trời vẫn phải tuân theo quy luật mọc-lặn tuần hoàn bất biến của thiên nhiên. Dù dùng dằng níu kéo cũng không thể thoát khỏi những quy luật bất biến ấy. Qua hình ảnh mặt trời, ta như mường tượng ra thân phận của người con gái bé nhỏ đang đi dưới bóng mặt trời, có những quy luật, những luật lệ hà khắc vô lý phá hoại hạnh phúc và cuộc đời cô, nhưng cô vẫn phải tuân theo mà không thể phản kháng.

Cuối cùng mặt trời cũng lặn và màn đêm ập đến thống trị:

Mặt trời khuất mây mờ sập tối

“Sập” là một động từ mạnh, nhanh, thể hiện sự ập tới bất chợt, đột ngột và mạnh bạo. Cụm từ “ sập tối” chỉ vỏn vẹn có hai tiếng ngắn gọn nhưng lại thể hiện đầy đủ và hoàn chỉnh sự biến chuyển của thời gian và không gian. Cách thể hiện thời gian này khác hẳn với cách thể hiện chi tiết cụ thể ở trên, nó chỉ vẻn vẹn hai tiếng thơ ngắn gọn nằm ở cuối dòng thơ. Nhưng sự ngắn gọn ấy không làm màn đêm yếm thế, lép vế so với mặt trời, ở đây màn đêm như một chiếc lồng khổng lồ đen kịt, như một cạm bẫy bí hiểm, đầy uy quyền và sức mạnh, chụp xuống đột ngột và bất ngờ, nhanh chóng bao phủ, ngự trị. Bóng đêm chìm xuống không gian hay bóng đêm đang dần len lỏi vào số phận của người con gái đáng thương kia?

Xem thêm:  Tả về bà của em hay nhất

Em tuốt dao chặt củi

Chặt củi, chặt củi dâu

Sắp củi, sắp cho bõ gánh

Kiếm củi, kiếm hai bó

Kiếm củi, kiếm ba bó

Một bó để mẹ yêu ninh xôi

Một bó cho mẹ yêu nấu rượu

Một bó dành nhen lửa sàn hoa

Lửa sàn hoa để bạn trai xa hơ áo

Em chẻ đóm chờ mồi thuốc anh yêu.

Mặt trời lặn, màn đêm về, không gian ngơi nghỉ trong tĩnh lặng. Đối lập với không gian là sự chăm chỉ cần cù của cô gái, khi vẫn miệt mài chặt củi, tìm củi trong bóng tối:

+ Điệp ngữ liên hoàn:

“ chặt củi, chặt củi..

Kiếm củi, kiếm…”

Làm cho nhịp thơ nhanh và dứt khoát, thể hiện động tác lao động nhanh nhẹn, mau lẹ, thoăn thoắt của cô gái. Hình ảnh từng bó cúi hiện ra, “hai bó” rồi “ ba bó” chính là những thành quả cứ dần tăng lên theo thời gian, thể hiện sự liên tục, đều đặn trong lao động của cô gái, dường như không hề có sự ngơi nghỉ.

+ Điệp khúc: “Một bó…”

Cô gái lao động trong niềm say mê với tấm lòng nhân hậu bao là gửi gắm vào từng bó củi. Cô vừa làm vừa nghĩ đến ích lợi mà những bó củi mình kiếm được mang lại, nghĩ về niềm vui mà người thân sẽ nhận được qua từng bó củi cô tìm kiếm, góp nhặt. Đó điệp khúc của tình thương hiền hòa nhân hậu, là tấm chân tình của một người con gái thảo hiền, chung tình mà mỗi lần “ Một bó…” vang lên là một hình ảnh thật ấm áp và đáng yêu hiện ra từ những bó củi.

+ Hai đối tượng mà cô gái nhớ tới khi làm việc và tình cảm cô dành cho họ: mẹ yêu – anh yêu. Cánh gọi tên thể hiện tình cảm chân thành của cô gái. Cách sắp xếp thứ tự của hai đối tượng Mẹ trước người yêu thể hiện tấm lòng hiếu thảo của cô gái. Nhưng số câu thơ viết dành cho người yêu lại gấp đôi dành cho mẹ ( 4 – 2), ở đây tâm trạng của cô gái đã được thể hiện rất tự nhiên và chân thực, diễn biến tâm lý hợp lý phù hợp. Lòng hiếu thuận của cô gái vẫn tha thiết, đáng quý. Nhưng tình yêu cô dành cho người thương còn mãnh liệt và dạt dào, cháy bỏng và nồng nàn hơn cả! Hội tụ trong cô gái là sự vẹn toàn của tình cảm, giữa Hiếu và Tình. Nhưng sự vẹn toàn đó không thể hiện một cách máy móc, rập khuôn, mà được thể hiện bằng một cách rất “ Người” khi để tình yêu đôi lứa da diết, tha thiết, cháy bỏng hơn.

Em trở về em gọi:

-Về nhà thôi vía hỡi!

Về với cây sào dang vắt khăn

Về với cây sào lăn vắt áo

Về giã gạo hai cối bữa chiều

Về giã gạo thêm cơm bữa sáng

Về nằm đệm nẹp đen

Về nằm đệm nẹp đỏ

Về nằm bên mẹ hiền!

Vía anh yêu đừng nằm nơi gốc lau

Đừng ngủ sau gốc sậy

Hỡi vía anh yêu, về nhà theo nhau

Em khoác lẵng, em gánh củi

Vừa đeo rựa, vừa xách bầu

Về tới bản, thấy lạ sao!

+ Gọi vía là một quan niệm của người dân tộc Thái. Người Thái xưa cho rằng một người có năm mươi vía đằng trước, ba mươi vía đằng sau. Vía đằng sau thường hay bị lạc mất nên đi đâu người ta thường hay nhủ vía theo đó.

+ Qua những lời gọi vía,nhiều công việc khác trong cuộc sống gián tiếp hiện lên: giặt giũ, giã gạo, bếp núc… dường như chưa một giây phút cô gái ngơi nghỉ hay quên đi trách nhiệm của mình, vừa mới hoàn tất việc này cô lại nghĩ ngay tới những công việc khác, dường như không ngơi nghỉ dù chỉ một chút.

+ Tình yêu thức dậy mạnh mẽ trong từng lời gọi vía, khi cô không chỉ gọi vía của mình, mà còn gọi vía người yêu:

Vía anh yêu đừng nằm nơi gốc lau

Đừng ngủ sau gốc sậy

Hỡi vía anh yêu, về nhà theo nhau

Hình ảnh thơ ở đây thật lãng mạn, ý vị, là những cảm xúc ngọt ngào của tình yêu sâu đậm, mãnh liệt, nồng nàn. Hai người đã yêu nhau thì vía hai người cũng tìm đến quấn quýt bên nhau. Ta bỗng nhớ đến một câu ca dao của miền đồng bằng Bắc Bộ:

“ Ước gì anh hóa ra gương

Để cho em cứ ngày thường em soi”

Tình yêu luôn trong trẻo và mãnh liệt như thế, dù là ở đâu, với ai, trong thời điểm nào. Anh hóa ra gương để em soi tâm hồn, tình cảm, trái tim vào trong anh, để hồn ta quyện chặt, giao hòa, đồng cảm, để tình yêu thăng hoa vững bền… “ Thơ là ý toại ngôn ngoại”, dù là “ hỡi vía anh yêu về nhà theo mau” hay là “ Ước gì anh hóa ra gương” thì có lẽ cũng chỉ là những cách nói khác nhau cho ước nguyện muôn thuở, cho tâm trạng miên man bất biến của những con người chìm đắm trong vị ngọt của tình yêu: Ước muốn đến được với nhau, gắn kết với nhau, giao hòa đồng cảm, vươn tới tình yêu bền vững bất diệt!

Vừa đeo rựa, vừa xách bầu

Về tới bản, thấy lạ sao!

Chuyến kiếm củi kết thúc khi cô gái về đến bản, bằng một câu cảm thán như dự cảm cho một điềm không may.

Bi kịch bị ép duyên của cô gái

Bi kịch bị ép duyên cùng những nỗi đớn đau, sợ hãi, quay quắt, tuyệt vọng trước mối lương duyên bị tước đoạt và trước những định kiến khắt khe vô cảm không thể chuyển dời. Lời cầu cứu vô vọng càng làm dậy thêm nỗi đớn đau bi đát của hoàn cảnh.

Gia đình là tổ ấm – là nơi mỗi con người tìm về ngơi nghỉ sau những cực nhọc gian lao của một ngày làm việc vất vả. Nhưng thật đau đớn thay, với em yêu, gia đình lại là nơi chứa đựng nỗi đau, chứa đựng một “bản án vắng mặt” tước đi tương lai, hạnh phúc của cô. Giọng tự sự chân thật, mộc mạc nhưng đau đớn, xót xa. Từng hình ảnh, từng tình tiết hiện lên rất thực, thực và thản nhiên đến đau lòng. Cái thản nhiên đó chính là sự câm lặng của những món đồ vô tri vô giác:

Xem thêm:  Kể lại truyện Cậu bé thông minh bằng lời văn của em

“ Em thấy gói dong chen gói cá

Gói dong kín, gói gà

Gói trầu không bắt chéo

Gói dong dày, gói xôi

Và thuốc lào khô gói bằng lá đề”

Đồ vật không có tiếng nói. Nhưng chính con người đã gán cho chúng những ẩn ý , có lúc những ẩn ý đó là sợi dây trói buộc số phận con người, phá hủy hạnh phúc và là vật đưa đường cho những khổ nhọc đớn đau. Của cải ê hề, giá trị nằm chen chúc đầy đủ. Nhưng ai có ngờ rằng những thứ của cải càng ê hề bao nhiêu thì tình cảnh con người lại càng ê chề bấy nhiêu. Như hiểu được ẩn ý đầy đau đớn từ những món vật chất tự nhiên có, với một nỗi lo lắng mơ hồ dần xâm chiếm, người con gái cất tiếng hỏi:

Xá Núi Chíp mang bán?

Người Xá Xăm Cầm đem đổi phải không?

Hỏi đấy. Nhưng hỏi đâu phải để biết, để tìm sự thật. Bởi ngay ở cái cách hỏi đã cho thấy tâm trạng của nhân vật. Nếu như hỏi để biết, có lẽ cô sẽ hỏi rằng: “Ai mang những món đồ này tới đây?” Nhưng ở đây câu hỏi lạ là: “ Xà núi chíp mang bán?”, “ Người Xá Xăm Cầm đem đổi?”. Câu hỏi ở đây có lẽ chỉ như những lời tự an ủi mình, như những lời tự huyễn hoặc mình về một sự thật nào đó khác với sự thật bời bời đang diễn ra cho cuộc đời của cô. Cô hỏi, nhưng không phải hỏi để mong chờ người được hỏi trả lời sự thật, mà có lẽ cô mong đợi một câu trả lời với sự thật khác đi như một phép màu hy hữu nào đó xảy ra cho cuộc đời cô, cứu vớt cô khỏi nỗi đau đang trực chờ.Nhưng thật bất hạnh cho cô, sự thật vẫn là sự thật, dù có trớ trêu đau đớn đến nhường nào:

Mẹ yêu em đáp:

– Người Xá Núi Chíp không mang tới bán

Người Xá Xăm Cầm không mang tới đổi

Đây gói trầu nhỏ người mang tới gửi

Gói cau con tới dạm

Dây trầu không ràng cuốn tình con

Con mẹ có chồng đừng làm nũng

Đẹp lứa đôi đừng vòi quấy mẹ hiền.

Gói trầu tượng trưng cho hôn nhân. Gói cau tượng trưng cho cưới gả. Những thứ lễ vật mang ý nghĩa truyền thống ấy ai mà không biết. Và những ý nghĩa truyền thống nói lên sự thật. Một sự thật đau đớn xé lòng. Chẳng phải người núi Chíp mang tới bán. Cũng chẳng người Xá Xăm Cầm mang tới đổi. Mà chúng là vật người ta mang đến dạm hỏi để cưới cô về. Đau đớn thay hình ảnh trầu cau tốt đẹp thiêng liêng cho tình yêu chung thủy giờ đây lại như sợi dây oan trói buộc cuộc đời, tình duyên của một người con gái lương thiện nhưng vô cùng bất hạnh. Cái bất hạnh ở đây là cái bất hạnh của một con người câm lặng bất lực trước một “ bản án tử hình vắng mặt” tuyên lúc mình không hay, không biết, tuyên lúc mình không thể cất lên, dù chỉ một tiếng nhỏ nhất của lời thanh minh thống thiết cho số phận của mình. Bản án ấy đặt nặng lên vai cô, giày vò tương lai cô, và thật đớn đau, thứ bản án nghiệt ngã hủy hoại hạnh phúc con người kia tuyên ngay khi cô còn vất vả ngoài rừng, say mê với từng bó củi, góp nhặt tình yêu sâu đậm, niềm thương kính vô bờ vào từng thành quả nhỏ nhoi…

Oan ức. Nhưng trên cả oan ức còn la đớn đau và lo lắng. Bất ngờ và bàng hoàng vì tin xấu đến đột ngột và bằng một cách thản nhiên đến tàn nhẫn, cô gái rơi vào trạng thái hụt hẫng của cảm xúc, với những nỗi băn khoăn, đứng ngồi không yên:

Em lập cập chạy ra sàn

Mâm cơm chiều dọn vội

Nghĩ đến anh mà nát ruột gan

Như nặn nến sáp không nên

Như ôm cây to không xuể

Không sợ hãi đến hoảng loạn mất tự chủ, cô đã đủ bình tĩnh để chấp nhận sự thật trớ trêu, đủ bình tĩnh để suy nghĩ. Nhưng nỗi đau vụt đến cùng với tin dữ vẫn bùng lên quay quắt, dai dẳng, làm cô bồn chồn, thắc thỏm không yên. Nghĩ đến người yêu mà lòng tơi bời, nghĩ đến phận mình mà lòng chua xót, nghĩ đến tương lai mà lo lắng sợ sệt…

Và rồi những lo lắng, chua xót, đau đớn, bồi hồi, thắc thỏm kia trỗi dậy thành những tiếng kêu cứu khẩn khoản và thống thiết:

Em lập cập chạy vào đằng gần

Cất tiếng xa gần trách chú:

– Giúp cháu với, bác trai, bác gái nhà trên

Giúp cháu với, ơi chú, ơi thím nhà dưới!

– Chúng ta không giúp nổi cháu ơi!

Ta đã ăn gói trầu nhỏ người mang tới gửi

Gói cau con người mang tới dạm

Dây trầu không người để gửi cuốn leo!

Em lại kêu lên:

– Giúp tôi với, hỡi chị em dâu rể trong nhà!

Chị em dâu rể trong nhà cũng đáp:

– Không giúp được em ơi!

Ta cũng ăn gói trầu nhỏ người mang tới gửi

Gói cau con người mang tới dạm

Dây trầu không người để gửi cuốn leo!

Có lẽ đó là sự chống cự, giành giật của một người con gái yếu đuối vói số phận để bảo vệ cho tình yêu của mình. Từ “em lập cập chạy ra sàn” đến “ em lập cập chạy vào đằng gần”, cái dáng vẻ lập cập của cô gái sao mà đáng thương tội nghiệp, sao mà nhỏ bé bất lực, sao mà hoảng loạn sợ hãi. Cô cầu cứu chú bác, cô cầu cứu bác trai, bác gái, cô van nài chú, thím, cô thiết tha khẩn khoản với chị em dâu rể trong nhà. Mỗi lần ba tiếng “ giúp tôi với…” thảm thiết vang lên, ta lại thấy đau, thấy xót, thấy thương cho thân phận bé nhỏ của người con gái bất hạnh ấy. Chỉ có gỗ đá trơ cứng vô tình mới có thể dửng dưng ngoảnh đi. Nhưng than ôi! Thật đáng sợ làm sao những món đồ vô tri vô giác lại trở thành thứ công cụ tàn nhẫn của con người, và chính chúng lại biến con người thành gỗ đã, giam cầm con người trong lòng tham, và cũng lại là chúng, đẩy con người vào sự tuyệt vọng thẳm sâu khôn cùng. Đáng thương làm sao những lời cầu khẩn vọng lên chỉ được đáp lại bằng những sự bất lực và hờ hững. Số phận của cô gái giờ như một con thú đáng thương bị giam hãm trong cái bẫy đau đớn chờ tới ngày chết. Lời cầu cứu vô vọng đã đẩy cô xuống thẳm sâu chơi vơi, đã khước từ của cô mọi hy vọng và làm cho cô ngã quỵ trong sự bẽ bàng đau tủi.

Xem thêm:  Nghị luận: Hãy yêu sách. Sách là nguồn kiến thức, chỉ có kiến thức mới là con đường sống (M.Gorki)

Nỗi đau ấy như ngày một lớn hơn, chua xót hơn, không gian như mở rộng ra và sự chơi vơi của tuyệt vọng như ngày một thăm thẳm khi ngay cả thiên nhiên cũng bị lay động, và rồi cũng bất lực chẳng thể giúp đỡ gì:

Nghe chim cu trên ngọn cây cúc cu:

– Cũng đừng khóc cô ơi!

Cây tre nó thành giấy

Cây nứa nó thành ống

Con gái thành nàng dâu

Bố gả chồng cho, đừng chối cô à!

Những quy luật hiển nhiên, biến đổi luân hồi của vạn vật hiện ra. Tre sẽ thành giấy. Nứa sẽ thành ống. Và con gái sẽ thành nàng dâu. Nỗi đau như nhân lên vạn lần trước cái hiển nhiên của số phận, trước hiển nhiên của đau đớn như thể đó là điều tất yếu gắn chặt lấy cuộc đời. “ trai khôn dựng vợ/ gái lớn gả chồng” cái quy luật muôn đời là vậy, bất biến và tàn nhẫn dù cho tình cảm con người có tốt đẹp và đáng quý, đáng trân trọng đến nhường nào…

Bố gả chồng cho rồi sẽ cửa cao nhà rộng, cô ơi!

Lời đã trao lời liền như chiếc chiếu

Lời chắc đanh như dao sắc chặt dong

Như lá dong kia đã lót ủ men nồng

Dầu van xin, cha cũng không buông không thả!

Ngẫm thân em chỉ bằng thân con bọ ngựa

Bằng con chẫu chuộc thôi

“Thân em chỉ bằng con bọ ngựa…”, những câu thơ cuối cùng ấy sao mà đau đớn và chua xót đến thế? Cả một cuộc đời, cả một mối tình, cả một tương lai lại chỉ như một cái gì đấy rất nhẹ nhàng và vô giá trị cho con người ta tùy tiện sắp đặt. Dẫu rằng người ấy là cha cô, là người sinh ra cô, nhưng cuộc đời vẫn là cuộc đời của cô, và hạnh phúc của cuộc đời ấy phải là do cô kiếm tìm, do cô định đoạt. Con người khác loài vật ở chỗ con người biết tư duy và biết tự chủ. Nhưng thân cô,một con người, lại chẳng thể làm chủ cuộc đời mình mà đành phó mặc may rủi cho bàn tay của người cha điển hình trong xã hội phụ quyền gia trưởng. Vậy thân cô, chẳng qua cũng chỉ rẻ mạt như thân con bọ ngựa kia thôi…

Tiếng thơ thõng xuống, chua xót và cam chịu. Dẫu uất ức, dẫu đớn đau, dẫu yêu thương nồng cháy, nhưng bởi một lẽ “ thân em chỉ bằng thân con bọ ngựa” nên đành để những nỗi đau lắng xuống thành câm lặng trong cay đắng và uất hận mà thôi…

III. Kết bài.

Bằng những dòng tự sự chân thật nhưng chua xót, bằng những hình tượng mộc mạc theo phong cách của người miền núii nhưng lại đậm nỗi đau, đoạn trích đã khơi dậy nơi ta sự đồng cảm sâu sắc cho nỗi đau quay quắt của thân phận người phụ nữ. Đọc và ta thương cảm, đọc và ta tiếc nuối, đọc và ta trân trọng, nâng niu tình yêu đôi lứa sâu đậm, nâng niu cả những con người bất hạnh bé nhỏ chơi vơi giữa mênh mông của truân chuyên cực khổ. Nỗi đau ấy, số phận ấy đâu phải chỉ là nỗi đau của một người, đâu phải chỉ là một cá thể. Còn biết bao “thân em chỉ bằng thân con bọ ngựa” đau đớn và chua xót như thế nữa đã từng vang lên, và bao nhiêu trong số những lời ca ấy được đáp lại, và bao nhiêu tiếng ca đã bị lãng quên, đã trở thành lời chung vô vọng lắng xuống vào quên lãng? Trăn trở và suy ngẫm cho quá khứ để biết quý trọng thực tại và vươn tới tương lai, đó là những lời người xưa gửi gắm và đó là nhiệm vụ của chúng ta, những con người của thời đại ngày nay, những con người biết lắng nghe những âm hưởng từ hôm qua để vươn tới một ngày mai rạng ngời!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *