Một lòng vì nước

0
tapchivanhoc img 1 - Một lòng vì nước

Theo sách “Đại Nam chính biên liệt truyện”, chỉ trong 2 tháng, lực lượng nghĩa quân của phong trào Cần Vương do Lê Mô Khởi đứng đầu đã hình thành cơ ngũ, quân số lên tới 500 người và một bộ chỉ huy gồm nhiều lãnh binh, suất đội, võ sư tài giỏi. Lúc đầu, nghĩa quân đóng ở làng Cao Lao Hạ. Nhà ở của ông Lê Mô Khởi là trụ sở của bộ chỉ huy. Sân đình và đình làng là nơi huấn luyện và hội quân. Nghĩa quân chia thành hai cánh, đóng trong làng.

Thời kỳ này, người Pháp đã chiếm đóng gần khắp nơi trong cả nước. Tại Bố Trạch, Quảng Trạch, quân Pháp đã đóng đồn Hoàn Lão (huyện lỵ Bố Trạch) Thanh Khê, Mỹ Hòa, Thuận Bài, Ba Đồn, Roòn và xa hơn lên đến Tuyên Hóa, đồn đầu tiên là Minh Cầm, Đồng Lê, Thanh Lạng…

Các cuộc hành quân đuổi bắt Hàm Nghi của quân đội viễn chinh Pháp vào cuối năm 1885 và đầu năm 1886 tại miền Tây Tuyên Hóa (lúc bấy giờ) không mang lại kết quả mà còn bị hao binh tổn tướng: Quan ba Hugot bị trúng tên độc của Trương Quang Ngọc tại đèo Lập Cập (Quy Đạt) về đến Vinh thì chết; quan hai Can – nus bị chết tại trận khi đánh vào cứ điểm Khe Ve… Các đoàn quân danh tiếng như Quân đoàn Pelletier, đội quân Plegnol, Quân đoàn Metzinger, với các đội quân xung kích sừng sỏ nhất của Borune, quân châu Phi của Sajot, của Baeudart, của Đại tá Olive là đội thủy quân lục chiến cự phách… ồ ạt tiến vào thượng nguồn Khe Ve, Khe Giới… cũng vô hiệu, đều phải rút về. Các cánh quân chiếm đóng các đồn bốt địa phương ở vùng hạ lưu sông Gianh bắt đầu tiến đánh vào Cao Lao Hạ, mong tiêu diệt nghĩa quân Lê Mô Khởi từ trong trứng nước.

Xem thêm:  Phân tích truyện ngắn Thuốc của nhà văn Lỗ Tấn – Văn mẫu lớp 12 đặc sắc nhất

Đêm ấy, Lê Mô Khởi đang ngồi đọc binh thư đồ trận thì người canh gác ở bờ sông vào báo quân Tây từ Ba Đồn đi thuyền theo sông Gianh đang tiến vào hướng làng ta. Lê Mô Khởi liền ban lệnh báo động. Thanh la, chuông, trống, tù và nổi lên. Tất cả mọi người trong làng, theo kế hoạch đã từng luyện tập, ai nấy vào vị trí của mình. Các đội võ trang lập tức tề tựu tại sân đình đợi lệnh. Lê Mô Khởi trong bộ áo giáp sẵn sàng xung trận, dõng dạc ra lệnh:

Ông Lê Điệt dẫn cánh quân thứ nhất ra mai phục tại rừng Sác ven con đường đình xóm 7. Tôi Lê Mô Khởi, trực tiếp đem cánh quân thứ 2 phục kích tại rừng Sác ven con đường đình xóm 14. Tất cả phải chờ địch lọt vào trận địa mới được ra đánh, không được vội vã. Phải đánh thắng trận đầu này để làm cho bọn cướp nước biết sĩ khí của quân và dân ta. Các cánh quân khác lo bảo vệ khu vực dân làng sơ tán. Đặc biệt là không được để địch bắt trẻ con, phụ nữ và giết hại người làng.

Sau giây phút truyền lệnh xong thì xóm làng trở lại yên tĩnh, không một tiếng động. Quân giặc từ bờ sông Gianh thấy không có điều gì đáng ngờ, chúng ngang nhiên gọi nhau, kéo đàn kéo lũ, chia làm hai toán, nối chân nhau vào làng như vào chỗ không người. Quân giặc đã tự đâm đầu vào hai ổ phục kích của hai đạo quân Lê Mô Khởi. Một trận giáp lá cà bằng dao kiếm và võ nghệ đã chiến thắng đội quân xâm lược có đủ súng ống ngay tại khu rừng Sác trên mảnh đất Cao Lao Hạ lịch sử. Những tên địch còn sống sót không kịp trở ra bờ sông lấy thuyền mà mạnh tên nào tên ấy chạy bộ theo bờ sông tìm đường về Thanh Khê cầu cứu.

Xem thêm:  Lê Thánh Tông vi hành

Ngày hôm sau, quân Pháp từ đồn Thanh Khê kéo về Cao Lao Hạ quyết trả thù trận đêm qua. Nhưng nhân dân và lực lượng vũ trang của nghĩa quân biết trước thế nào giặc cũng báo thù đã tản cư vào rừng, để vườn không nhà trống. Bọn lính Pháp không tìm gặp được nghĩa quân, lồng lộn lên, châm lửa đốt nhà nhân dân, cướp bóc gà, lợn rồi về. Bộ chỉ huy quân khởi nghĩa do ông Lê Mô Khởi làm chủ tướng họp bàn và quyết định dời căn cứ vào Trại Nái để chiến đấu lâu dài. Trại Nái thời ấy là một vùng đồi núi cao, rừng rậm.

Trong quá trình chiến đấu và xây dựng căn cứ Trại Nái, ông vận động các làng xóm xung quanh khu vực Trại Nái làm tai mắt cho nghĩa quân mỗi khi có động tĩnh. Ông cũng lo khai thác ruộng đất để tự túc một phần quân lương, bớt được gánh nặng đóng góp cho nhân dân.

Lời bàn:

Theo các tài liệu lịch sử còn lưu truyền đến ngày nay, không chỉ tác chiến độc lập mà Lê Mô Khởi còn phối hợp với nghĩa quân Phan Đình Phùng chiến đấu chống lại những trận càn quét của quân Pháp tấn công vào vùng Tây Quảng Bình và Hà Tĩnh. Lê Mô Khởi đã thể hiện sự tận trung với nước, với dân và ông đã dũng cảm, hết lòng vì nước, vì dân. Vì vậy, mặc dù phải sống và chiến đấu trong điều kiện gian lao, vất vả chốn rừng sâu nhưng ông không hề nao núng. Chỉ đến khi không còn đủ sức đương đầu với bệnh tật chốn rừng sâu nước thẳm, thiếu thốn mọi bề, cuộc chiến không cân sức của ông mới dừng lại.

Tuy nhiên, xét trong tương quan lực lượng và vũ khí chiến đấu thời đó, nghĩa quân Cần Vương hoàn toàn không thể đối chọi lại với những gì mà người Pháp có. Dù có dũng cảm, kiên cường tới đâu đi nữa thì nghĩa quân Cần Vương cũng không thể đem tinh thần quật cường và giáo mác để đấu lại với súng đạn hiện đại. Vì vậy, trong cuộc chiến không cân sức này, kết cục không như mong đợi là điều chắc chắn xảy ra. Song, với những đóng góp của Lê Mô Khởi, mặc dù cuộc chiến đấu mà ông theo đuổi với tất cả tâm huyết không mang lại kết quả như mong đợi, nhưng ông vẫn xứng đáng là một danh nhân và được lịch sử tôn vinh.

Theo Tapchivanhoc.com

Xem thêm:  Ý chí phục quốc

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *