Lỡ vận vì cả tin

Sau thời kỳ thịnh cường, bước sang thế kỷ XVI, triều đình nhà hậu Lê bắt đầu xảy ra những biến cố lớn. Năm 1527, Mạc Đăng Dung cướp ngôi vua Lê Cung Hoàng và chấm dứt thời kỳ nhà Lê sơ lập nên triều Mạc (1527-1592). Vào thời kỳ này, nhân gian khắp nơi xáo xác, công thần dù nhiều người hoài Lê nhưng không đủ sức đứng ra cự lại được. Thậm chí có những vị trung nghĩa với nhà Lê vì quá uất ức mà tự mình tìm đến cái chết. Có người vì buồn chán mà thay tên, đổi họ để sống cuộc đời mai danh ẩn tích, quyết không ra hợp tác với nhà Mạc. Lại có kẻ bỏ hết sự nghiệp tìm đến những nơi thâm sơn cùng cốc để thiền định tu hành. Nhưng cũng lại có người cùng với những chiến hữu thân tín của mình chạy sang nước láng giềng lánh nạn để chờ cơ hội sẽ kéo quân trở về phục hận cho nhà Lê.

Và một trong số những cận thần của nhà Lê chạy qua Ai Lao lúc đó có quan Hữu Vệ Điện Tiền tướng quân An Thanh Hầu Nguyễn Kim, quê ở Gia Miêu Ngoại Trang, huyện Tống Giang, lộ Thanh Hóa. Năm 1533, Nguyễn Kim tìm được con của vua Lê Chiêu Tông là Lê Duy Ninh ở Thanh Hóa và tôn lên ngôi vua là Lê Trang Tông (1533-1548). Năm 1543, Nguyễn Kim rước vua Lê tiến binh ra Tây Đô để đánh Mạc Chính Trung (con thứ 2 của Mạc Đăng Doanh) và sau đó xây dựng hành điện ở xã Vạn Lại, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa. Nguyễn Kim được vua Lê phong làm Thái sư, Hưng quốc công, nắm giữ tất cả binh quyền.

Xem thêm:  Một nhân cách lớn

Việc này đã được sách “Khâm định Việt sử thông giám cương mục” ghi lại như sau: Trước kia, khi Đăng Dung thí nghịch và tiếm ngôi, Triệu Tổ Tĩnh hoàng đế ta lánh nạn sang ở tại châu Sầm Nưa thuộc Ai Lao, chiêu tập những người trung dũng. Đầu tiên dựng lá cờ khởi nghĩa, quyết chí diệt Mạc để khôi phục nhà Lê, bèn tìm khắp mọi nơi kiếm lấy cho cháu họ Lê, thì được con nhỏ của Chiêu Tông là Ninh, lập làm vua, lên ngôi ở Ai Lao, đặt niên hiệu là Nguyên Hòa. Từ đó, hội gió mây lôi cuốn, tiếng chính nghĩa lẫy lừng, quân trẩy đến đâu chẳng ai là không hưởng ứng. Công nghiệp trung hưng nhà Lê thực bắt đầu từ đấy. Vua Trang Tông nhớ ơn ấy, phong cho vị tướng quân họ Nguyễn làm Thượng phụ Thái sư Hưng Quốc công trưởng nội ngoại sự để phò giúp diệt Mạc, lấy lại nước.

Nhưng cuộc đời một danh tướng lừng lẫy “phò Lê, diệt Mạc” lại rơi vào bi kịch chỉ vì… một quả dưa hấu. Theo sách “Đại Nam thực lục”: Ngày Tân Tỵ, tháng năm, mùa hạ năm Ất Tỵ (1545) ông bị một hàng tướng của nhà Mạc đầu độc. Sau cái chết của Nguyễn Kim, vua Lê thương tiếc mãi, tặng tước Chiêu huân tĩnh công, dùng lễ hậu đem táng ở núi Thiên Tôn (thuộc huyện Tống Sơn). Tương truyền, huyệt đào trúng hàm rồng, khi đặt quan tài xuống thì cửa huyệt ngậm lại, rồi trời bỗng dưng đổ mưa, gió sấm sét, mọi người sợ chạy. Đến lúc tạnh trở lại tìm thì đá núi liên tiếp, cỏ cây xanh tốt, không nhận được là táng nơi nào nữa. Đến nay, có việc cúng tế thì chỉ trông về núi rồi tế vọng thôi.

Còn theo sách “Khâm định Việt sử thông giám cương mục”, tên hàng tướng ấy chính là Dương Chấp Nhất: Bấy giờ đại quân tiến đóng Yên Mô, thuộc tỉnh Ninh Bình ngày nay, hàng tướng nhà Mạc là Dương Chấp Nhất đón mời Nguyễn Kim đến chơi quân doanh của hắn. Nhân đương nắng nóng, Chấp Nhất mời Nguyễn Kim ăn dưa hấu và sau đó trúng độc. Khi trở về quân doanh, Nguyễn Kim thấy người bải hoải khó chịu, rồi mất.

Trước đó, vì thấy sức mạnh như cuồng phong của binh lính nhà Lê, quan Tổng trấn nhà Mạc là Dương Chấp Nhất biết mình thế yếu nên đã đem cả gia đình sang đầu hàng nhà Lê. Qua kiểm chứng, Nguyễn Kim thấy nhờ có Dương Chấp Nhất cung cấp thông tin nên quân nhà Lê mới đánh đâu thắng đó và cho là Nhất thực lòng nên Nguyễn Kim không hề nghi ngờ mà tỏ ra hết sức tin dùng.

Lời bàn:

Không chỉ có các sử gia đương thời mà cả các nhà nghiên cứu lịch sử thời nay cũng đều có chung một nhận định rằng, Nguyễn Kim là biểu tượng trung thần ở Việt Nam thời phong kiến. Bất chấp mọi khó khăn, gian nan, ông đã giúp vua Lê tiến binh về nước, từng bước đánh chiếm các huyện ở Thanh Hóa và sau đó xây dựng hành điện ở xã Vạn Lại, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa. Nguyễn Kim được vua Lê phong làm Thái sư, Hưng Quốc công, nắm giữ tất cả binh quyền và là người đặt nền móng cho sự thành lập nhà Lê trung hưng. Chính vì thế, mặc dù không giết được vua Lê nhưng ngay sau khi giết Nguyễn Kim thì Mạc Đăng Doanh vẫn hết lời ca ngợi và trọng thưởng Dương Chấp Nhất.

Và cứ theo nội dung của giai thoại trên thì quả là đáng tiếc cho Nguyễn Kim – một danh tướng lẫy lừng và đã bao phen cầm gươm lên ngựa xông pha hàng trăm trận, lặn lội nơi rừng sâu chịu lam sơn chướng khí để khôi phục Lê triều. Ấy vậy mà chỉ vì một chút mất cảnh giác lại không lường được âm mưu quỷ quyệt của kẻ mưu hại, vị dũng tướng vang danh một thời đã vong thân, để lại nỗi buồn đau và tiếc thương vô hạn cho người đương thời và nhiều điều suy ngẫm cho hậu thế! Và từ cái chết của ông, các nho sĩ đương thời có câu rằng: Họa hổ họa bì nan họa cốt; Tri nhân tri diện bất tri tâm. Nghĩa là vẽ cọp thì vẽ được lông, không thể biết vẽ được xương; biết người biết mặt chứ không thể biết lòng người nông sâu?

Và câu nói này cho đến nay đối với hậu thế vẫn còn nguyên giá trị.

Theo Tapchivanhoc.com

Check Also

thaohuyen3 5223722 1024x682 1 310x165 - Tổ quốc trên hết

Tổ quốc trên hết

Theo sách “Danh nhân đất Quảng”, năm 1916, bà Hoàng Thị Tòng từ Hàng Châu …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *