Hướng dẫn soạn văn Thơ Hai-cư của Ba-sô – Chương trình Ngữ văn lớp 10

Hướng dẫn soạn văn Thơ Hai-cư của Ba-sô – Chương trình Ngữ văn lớp 10

Hướng dẫn

Thơ hai-cư là thể thơ đặc biệt với kết cấu ngắn gọn nhưng lại có khả năng bao chứa những triết lí sâu xa. Hướng dẫn soạn văn Thơ Hai-cư của Ba-sô dưới đây sẽ góp phần định hướng cho người học trong quá trình tìm hiểu và phân tích những bài thơ nổi tiếng của Ba-sô. Các bạn hãy cùng tham khảo nhé!

I. Hướng dẫn tìm hiểu

Câu 1: Tình cảm thân thiết của nhà thơ với thành phố Ê-đô và nỗi niềm hoài cảm về Kinh đô Ki-ô-tô đẹp đẽ đầy kỉ niệm được thể hiện qua các bài 1 và 2 như thế nào?

-Bài 1 là nỗi nhớ của nhà thơ về Ê-đô. Đã mười mùa sương xa quê cũng là từng ấy năm tác giả sống ở Ê-đô. Trong một lần về thăm quê cha đất tổ, Ba-sô lại thấy nhớ khôn nguôi mảnh đất Ê-đô, nơi mà ông sinh sống đã mười năm. Bài thơ ngắn gọn nhưng thể hiện tình cảm gắn bó của nhà thơ với mảnh đất mình sinh sống. Tình yêu quê hương hòa làm một vào tình yêu đất nước.

-Bài 2: Ki-ô-tô là nơi Ba-sô sống thời trẻ trước khi chuyển đến Ê-đô. Hai mươi năm sau khi trở lại Ki-ô-tô, nghe thấy tiếng chim đỗ quyên hót ông đã sáng tác bài thơ này. Bài thơ mượn hình ảnh tiếng chim đỗ quyên, loài chim báo mùa hè để gợi lên sự khắc khoải, hoài niệm về kí ức một thời tuổi trẻ. Đó là tiếng lòng da diết xen lẫn cả niềm vui, nỗi buồn về thời xa xăm.

Câu 2: Tình cảm của tác giả đối với mẹ, với một em bé bị bỏ rơi thể hiện trong các bài 3, 4 như thế nào? Hình ảnh trong các bài thơ đó mơ hồ, mờ ảo ra sao?

-Bài thơ thứ ba là tình cảm của tác giả đối với người mẹ. Đó là tình mẫu tử thiêng liêng, là nỗi lòng của người con xa xứ, không một ngày chăm sóc được mẹ già, không được nhìn mẹ lần cuối trước khi mẹ từ giã cõi đời. Nỗi xót xa đau đớn tột cùng thể hiện ở giọt lệ nóng hổi rơi xuống bàn tay khi đang cầm mớ tóc của người mẹ đã khuất. Hình ảnh “Làn sương thu” mơ hồ gợi nỗi buồn trống trải khi công ơn sinh thành, dưỡng dục chưa được báo đền. Tình mẫu tử ấy khiến người đọc rưng rưng.

Xem thêm:  [Văn mẫu tuyển chọn] Nghị luận xã hội về an toàn giao thông

-Bài thơ thứ 4: Hoàn cảnh ra đời khá đặc biệt. Trong một lần ngang qua cánh rừng nghe tiếng vượn hú, ông nhớ đến tiếng khóc của em bé bị bỏ rơi trong rừng. Bài thơ gợi lại một sự thực nhói lòng của xã hội Nhật Bản thời xa xưa. Đó là vào những năm mất mùa, đói kém, nhiều gia đình không thể nuôi được con phải bỏ vào rừng, thậm chí đang tâm giết đứa trẻ. Những câu chuyện như thế in sâu vào tâm trí nhà thơ, ám ảnh khôn nguôi. Tiếng vượn hay cũng là tiếng khóc của trẻ con. Hay như trong mùa thu, tiếng gió thổi hay cũng chính là tiếng mùa thu than khóc cho con người. Gió mùa thu tái tê hay cũng chính là tâm trạng thi nhân trước những âm thanh gợi nhiều đau thương.

Câu 3: Qua bài 5, anh (chị) cảm nhận được vẻ đẹp gì trong tâm hồn nhà thơ

Bài thơ được sáng tác khi ông đi ngang qua 1 cánh rưng, nhìn thấy một chú khỉ nhỏ đang lạnh run lên trong cơn mưa mùa đông buốt giá. Ông tưởng tượng chú khỉ đang thầm ước có một chiếc áo để che mưa lạnh. Hình ảnh chú khỉ đơn độc giữa trời mưa lạnh gợi lên hình ảnh những người nông dân Nhật Bản, những em bé nghèo đang co ro trong cơn lạnh. Bài thơ thể hiện tình yêu thương sâu sắc, sự đồng cảm của nhà thơ với những kiếp người nghèo khổ. Một tấm lòng nhân hậu cao cả, một trái tim đầy yêu thương, ấm áp của nhà thơ.

Xem thêm:  Cảm nghĩ của em về bài Tào tháo uống rượu luận anh hùng trong Tam quốc diễn nghĩa

Câu 4: Mối tương giao giữa các sự vật hiện tượng trong vũ trụ được thể hiện như thế nào trong các bài 6,7? Hình tượng thơ đẹp, thú vị ở chỗ nào?

  • Bài thơ 6 miêu tả cảnh mùa xuân – mùa hoa anh đào nở. Nhà thơ tưởng tượng hàng ngàn cánh hoa anh đào phớt hồng, mỏng manh như giấy, theo những cơn gió bay lả tả, rụng xuống hồ làm mặt nước gợn sóng. Cảnh có vẻ rất đơn giản nhưng lại ẩn chứa 1 triết lí sâu sắc: sự tương giao của mọi vật trong vũ trụ, mọi vật đều tác động qua lại lẫn nhau, không vật nào tồn tại độc lập.
  • Bài thơ thứ 7 là sự im lặng huyền diệu. Trong cái không gian tĩnh mịch đó, tiếng ve như ngấm sâu vào đá. Nột liên tưởng độc đáo và thú vị. Con người khi chìm vào sự im lặng tĩnh mịch sẽ thanh thản, thảnh thơi với những suy tưởng của bản thân.

Câu 5: Khát vọng được sống, được tiếp tục lãng du của Ba-sô được thể hiện như thế nào trong bài 8?

  • Bài thơ được viết khi Ba-sô ở Osaka. Đây là bài thơ từ thế. Trước đó, ông thấy mình đã yếu lắm rồi, như một cánh chim sắp sửa bay khuất vào chân tròi vô tận. Ấy thế nhưng trước cái chết, ông không hề bi lụy. Cả cuộc đời ông đã lang thang, phiêu bạt tới nhiều vùng đất khác nhau. Vì vậy, khi sắp từ giã cõi đời ông vẫn muốn được tiếp tục đi, không đi được bằng đôi chân nhưng sẽ đi bằng tâm hồn. Tâm hồn ông lại lang thâng trên khắp cánh đồng hoang vu.
Xem thêm:  Phân tích bài thơ Viếng Lăng Bác

Câu 6: Tìm “qúy ngữ” và cảm thức thẩm mĩ về cái Vắng lặng, Đơn sơ, U huyền trong các bài 6,7,8?

  • Trong bài 6, quý ngữ của bài là “cánh hoa đào” – hình ảnh gợi lên mùa xuân tươi đẹp, tràn đầy sức sống. Cảm thức thẩm mĩ về cái Đơn sơ chính là những triết lí sâu sắc được rút ra từ bức tranh mùa xuân tươi đẹp.
  • Trong bài 7, quý ngữ là “tiếng ve ngâm” – âm thanh đặc trưng nhất, vang vọng nhất của mùa hè. Cảm thức thẩm mĩ chính là sự U huyền của không gian khi mà tiếng ve như thấm sâu vào từng kẽ đá.
  • Trong bài 8, quý ngữ là “những cánh đồng hoang vu” hiện lên trong giấc mơ khi tuổi già xế bóng, khi tiếng chim kêu sắp lịm đi gợi lên mùa thu hiu quạnh. Cảm thức thẩm mĩ của bài thơ ẩn trong sự vắng lặng đó.

II. Luyện tập

Theo Tapchivanhoc.com

Check Also

7232 1494911290060 1017 310x165 - Soạn bài Ôn tập phần làm văn lớp 10 hay đầy đủ nhất

Soạn bài Ôn tập phần làm văn lớp 10 hay đầy đủ nhất

Ôn tập phần làm văn lớp 10 là bài tổng hợp các kiến thức văn …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *